تاریخچه مهندسی شیمی در جهان

گرچه صنایع شیمیایی موجوددرجهان دارای سابقه ای چندصدساله می باشند،اماتوسعه جدی این صنایع ازقرن نوزدهم میلادی آغازشده است.شاید عامل این توسعه روشنمند را بتوان کشف وجوه مشترک صنایع،ونیاز به افراد تعلیم یافته ومتخصص درزمینه اصول احکام بر فرآورش تولید صنعتی دانست.قابل به ذکراست تاقبل ازنیمه دوم قرن نوزدهم،تولید بسیاری ازمواد باتکیه بر تجربه های افراد ودرمقیاس محدود صورت می گرفت.ازنیمه دوم قرن یادشده تعدادی ازافراد تعلیم یافته دررشته شیمی با تلفیق اطلاعات علمی وصنعتی خویش درتولید صنعتی بعضی موادمهارت وتبحر لازم راپیدا نمودند؛هرچند که اقدامی اساسی در ارایه اصول حاکم برفرآیندهای تولید مواد شیمیایی ازجانب آنان صورت نگرفت.

اولین اقدام اساسی درترتیب وتدوین اصول موضوعه وحاکم برفرآیندهای شیمیایی توسط جورج دیویس انگلیسی صورت گرفت.وی متوجه این نکته شده بود،که تحلیل وتبیین برخی از مسایل مهندسی نیازهمزمان شیمی وفیزیک دارد.براین اساس درسال 1880 پیرامون موضوع یادشده سخنرانی نمود.می درصحبت های خویش تصویری هرچند کلی از عملیات واحدها(unit operation ) ارایه نمود.این اصطلاح اولین باردر سال 1819 درایلات متحده آمریکا توسط لیل ابداع شده بود.سخنرانی دیویس درسال 1901 تحت عنوانhand book of chemical engineering چاپ ومنتشر گردید.از دیگرتلاش های دیویس اقدام وی درتشکیل انجمن مهندسین شیمی بود،که نتیجه ای به همراه نداشت.

 باروشن شدن بیش از پیش اهمیت مهندسی شیمی درصنعت کم کم مراکزی جهت پرورش نیروی متخصص دراین رشته به وجود آمد.برای اولین بار لویس نورتن استاد شیمی صنعتی،به سال1888 درانستیتو ماساچوست mit ایالات متحده آمریکا رشته مهندسی شیمی را پایه گذاری نمود.دراین رشته جنبه هایی از کاربری همزمان علم شیمی ومهندسی میکانیک درفرآیندهای شیمیایی (chemical processes ) تدریس می شد.توسعه وتنظیم این رشته بعدها توسط ویلیام واکر صورت گرفت.پس ازآن دانشگاههای پنسیلوانیا ومیشیگان نیز شروع به آموزش این رشته جدید نمودند.در سالهای اولیه قرن بیستم،مهندسی شیمی تقریبا به صورت یک حرفه مشخص مطرح گردید.

انجمن شیمیدانان آمریکا درسال 1908 بخش جدیدی به نام صنعت،شیمی ومهندسی شیمی درداخل خود ایجاد کرد وهمزمان با آن، شروع به انتشار مجله ای با نام صنایع ومهندسی شیمی نمود که هنوز ازمعتبرترین مجله های مهندسی شیمی است.

یک هفته پیش ازتشکیل بخش فوق،عده ای از مهندسین شیمی برجسته باگردهمایی درشهر فیلادلفیا،انجمن مهندسین شیمی آمریکا را به وجود آوردند.درحال حاضر این دو انجمن به عنوان سخنگویان حرفه مهندسی شیمی شناخته می شوند.

جنگ جهانی اول،توسعه سریع صنایع شیمیایی،وبه تبع آن نیازروز افزون به مهندسین شیمی را به همراه داشت. به همین دلیل پس ازمدت کوتاهی ایالات متحده آمریکا به بزرگترین کشوررشد وتوسعه مهندسی شیمی تبدیل شد؛وکاامدی این رشته بیش ازپیش آشکارگردید.این درحالی بود که گامهای اولیه شکل گیری مهندسی شیمی ازانگلستان آغازشده بود وقبل ازجنگ جهانی دوم،درهیچ کشوری رشته ی مهندسی شیمی وجودنداشت. به عنوان مثال درآلمان قبل ازجنگ،طراحیفساخت ونظارت برصنایع شیمیایی توسط شیمیدانان ومهندسین مکانیک صورت می گرفت؛ولی پس ازجنگ جهانی دوم دراین کشور وتعدادی دیگر از کشورها رشته مهندسی شیمی ایجادشد.